با توجه به اين نكته ، آيا مىتوان ادعا كرد كه از سويى قرآن ، خود را به عنوان كتاب معرفى كرده باشد و از سوى ديگر - همانطور كه مفسر بزرگ ، علامه طباطبايى ره به آن ملتزم شده است « 1 » - آيات قرآن كه بر رسول خدا ( ص ) نازل شده به صورت متفرق نوشته شده ، امَا جمع ، تنظيم ، تقديم و تأخير اين آيات هيچ ارتباطى به ايشان و وحى نداشته است ؟ ظاهراً اين‌چنين نيست ، بلكه همين عنوان قرآنيّت و كتاب بودن با قطع نظر از شواهد و ادلّه ديگرى كه در اين رابطه وجود دارد ، بر اين دلالت دارد كه جمع آورى قرآن و به صورت كتاب درآمدن آن به دستور رسول اكرم ( ص ) و آن هم برخواسته از وحى الهى بوده است . البته جمع آن قرآنى كه شامل مواردى از قبيل : شأن نزول آيات و تفسير و تأويل آنها است ، منحصر به اميرمؤمنان على ( ع ) است و ايشان تنها كسى است كه همهء مسائل مربوط به قرآن را - در جميع ابواب و جوانبش - نوشته و ثبت كرده است ؛ امّا به هيچ ملاكى نمىتوان جمعى را كه مربوط به اصل قرآن به عنوان كتاب الله تعالى است - با قطع نظر از شأن نزول ، تأويل و تفسير - به غير رسول اكرم ( ص ) نسبت داد . طبق ظاهر آنچه رسول خدا ( ص ) در خطبهء « حجه الوداع » و ديگر بياناتشان فرموده‌اند ايشان تمامى احكام را - از اول تا آخر ، تمامى عمومات با تمامى مخصّصات ، تمامى مطلقات با تمامى مقيّداتش و حتّى أرش خدش را - بيان فرمودند « 2 » و حضرت على ( ع ) تمام آن را نوشتند و ثبت و ضبط كردند و بعد از

--> ( 1 ) . مرحوم علامهء طباطبايى مىفرمايد : وضعيت قرآن كريم در عصر رسول خدا ( ص ) به اين‌صورت بوده است كه هنوز تأليف و جمع‌آورى نشده بود ، آيات و سوره‌هاى آن در دست مردم متفرق بود . ( الميزان فى تفسير القرآن ، ج 3 ، ص 77 ) ( 2 ) . عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ قَالَ : خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ فِى حَجَّهءِ الْوَدَاعِ فَقَالَ : يَا أَيُّهَا النَّاسُ وَ اللَّهِ مَا مِنْ شَىْءٍ يُقَرِّبُكُمْ مِنَ الْجَنَّهءِ وَ يُبَاعِدُكُمْ مِنَ النَّارِ إِلَّا وَ قَدْ أَمَرْتُكُمْ بِهِ وَ مَا مِنْ شَىْءٍ يُقَرِّبُكُمْ مِنَ النَّارِ وَ يُبَاعِدُكُمْ مِنَ الْجَنَّهءِ إِلَّا وَ قَدْ نَهَيْتُكُمْ عَنْه . ( الكافى ، ج 2 ، باب الطاعه و التقوى ، ص 73 ) رسول خدا ( ص ) درحجهء الوداع سخنرانى كرد و فرمود : اى مردم ! به خدا قسم چيزى نبود كه شما را به بهشت نزديك و از دوزخ دور كند ، جز آن‌كه شما را به آن دستور دادم و چيزى نبود كه شما را از بهشت دور و به دوزخ نزديك كند ، جز آن‌كه از آن نهيتان كردم .